• بيماري‌هاي واگيردار و غيرواگير

   اهداف :انتظار مي‌رود دانش‌آموزان بتوانند:

• 1- بيماري‌هاي واگيردار و غير واگير را توضيح دهند.

• 2- چند بيماري واگيردار و غير واگير نام ببرند.

  3- عوامل مؤثر در پيدايش بيماري‌هاي واگيردار را فهرست كنند.

  4- راه‌هاي پيش‌گيري از بيماري‌هاي واگيردار را شناسايي كنند.

  5- با انجام دادن يك تحقيق ساده، شايع‌ترين بيماري غير واگير و واگيردار را در محله و منطقه خود شناسايي كنند.

  6- چند راه حل عملي و مؤثر به مسئولان محلي پيشنهاد كنند.

  7- براي كاهش عوامل مؤثر در ايجاد بيماري‌هاي واگيردار و غيرواگير سعي و تلاش كنند.

  8- با مسئولان بهداشتي مدرسه و محله همكاري داشته باشند.

   

  روش تدريس: استقرايي

  فضا و مدل كلاس: كلاس درس معمولي (سنتي) يا آزمايشگاه و مدل كلاس گروه‌هاي كوچك.

  ايجاد و ارتباط انگيزه سازي: معلم پس از سلام و احوالپرسي و ارتباط عاطفي، يكي از فنون انگيزه سازي را انتخاب و بيان مي‌كند. آيا تاكنون بيمار شده‌ايد؟ حتماً خيلي ناراحت كننده بود؛ نتوانستيد ورزش كنيد و به ديدار دوستان برويد و ... امروز مي‌خواهيم با هم مطالبي يادبگيريم كه كمتر مريض شويم. سپس دانش‌آموزان هركدام يك تجربه شخصي درمورد بيماري ارائه مي‌دهند:

  ارزشيابي تشخيصي: معلم: قبل از اين كه به بحث اصلي بپردازيم، از چند نفر مي‌خواهم به سؤالات من پاسخ بدهند:

  1- سلامت و بيماري را تعريف كنيد.

  2- چگونه بيماري در انسان ايجاد مي‌شود.

  3- چه چيزهايي موجب بيماري مي‌شود.

  4- چند رفتار بهداشتي و غيربهداشتي را نام ببريد.

  اجراي روش استقرايي

  •  مرحله اول: برشماري و فهرست مطالب

  معلم: بچه ها هركدام از شما يك صفحه كاغذ و يك خودكار برداريد. سپس هر چه بيماري مي‌شناسيد، فهرست كنيد. دانش‌آموزان نام بيماري‌هايي كه مي‌شناسند، در صفحه مي‌نويسند.

  معلم: از چند نفر مي‌خواهم فهرست خود را بخوانند. (چند دانش‌آموز را انتخاب مي‌كند.) آفرين، خوب است. حالا گروه تشكيل دهيد. (گروه بندي از قبل انجام شده و هرگروه 4 تا6 عضو دارد) و با هم فكري يك فهرست گروهي تنظيم كنيد.

  دانش‌آموزان با مشاركت اعضاي هر گروه و تجربيات شخصي فهرست كامل‌تري ارائه مي‌دهند. (در اين راهبرد حس مشاركت جويي، هم فكري و هم انديشي تقويت مي‌شود.)

  معلم: از سرگروه يا سخنگوي هر گروه مي‌خواهم فهرست گروه خود را بخواند.

  سرگروه‌ها فهرست هاي خود را ارائه مي‌دهند و از اين طريق، اطلاعات همه دانش‌آموزان توسعه مي‌يابد و دانش به وسيله همه فراگيرندگان توليد مي‌گردد و با بهره‌گيري از مطالب، ديگر گروه‌ها فهرست خود را كامل‌تر مي‌كنند.

  نتيجه مرحله اول: دانش آموزان چند فهرست نسبتاً كامل از بيماري‌ها را به طور انفرادي و گروهي تنظيم كرده‌اند.

•  
•  مرحله‌ي دوم: گروه بندي براساس ويژگي‌ها

معلم: از همه بچه‌ها تشكر مي‌كنم؛ تلاش خوبي كرديد. هم‌ياري و هم‌فكري شما براي من جالب بود. حالا با تشكيل گروه، فهرست خود را دو بخش كنيد؛ يعني بيماري‌ها را به دو گروه طبقه بندي كنيد. دانش‌آموزان با راهنمايي معلم يك جدول دو ستوني رسم و آن را تكميل مي‌كنند. ممكن است آنان نتوانند بيماري‌هاي واگيردار را در يك ستون و غيرواگير را در ستون ديگر بنويسند. در اين جا معلم بايد به طور غير مسقيم كمك كند.

معلم: دونفر از سرگروه‌ها گروه‌بندي خود را بخوانند و بقيه دقت كنند. اگر كسي نظري داشت، مي‌تواند آن را بيان دارد و فهرست خود را كامل‌تر كند.

نتيجه‌ي مرحله‌ي دوم: فهرست كامل شده در مرحله‌ي اول (براساس ويژگي‌هاي مشترك) به دو گروه تقسيم مي‌شود.

•   مرحله‌ي سوم: عنوان دهي و نام‌گذاري

معلم: از اين كه تا اين مرحله با موفقيت پيش رفته‌ايد، از شما قدرداني مي‌كنم. اكنون براي هر يك از دو گروه بيماري، نام مناسبي انتخاب كنيد.

دانش‌آموزان ضمن تشكيل گروه، فهرست كامل شده را نام‌گذاري مي‌كنند. (در اين‌جا ممكن است بعضي گروه‌ها به جاي ذكر واژه‌هاي واگيردار غير واگير، واژه‌هاي ديگري انتخاب كنند.)

معلم: وقت تمام است. از سرگروه‌ها مي‌خواهم نام گذاري خود را بگويند و ديگر گروه‌ها توجه كنند. هر سرگروه، بايد عنوان‌هاي خود را ارائه دهد و ديگر گروه‌ها، با ذكر دليل به رد يا قبول آن‌ها بپردازند.

نتيجه‌ي مرحله‌ي دوم: فهرست تكميل شده به صورت زير درمي‌آيد.

•  مراحل چهارم و پنجم:تشخيص جنبه هاي شاخص و كشف روابط

معلم: بيماري‌هاي واگيردار و غيرواگيردار چه خصوصيت ويژهاي دارند؟ويژگي هاي هر طبقه را بيان كنيد.

دانش‌آموزان به ويژگي انتقال يافتن آن‌ها اشاره و اين خصوصيات را فهرست مي‌كنند (در اين قسمت نيز كار ابتدا به صورت انفرادي و سپس به طور گروهي انجام مي شود).

معلم: آيا مي‌توانيد باتوجه به جدول بالا، بنويسيد چه بيماري‌هايي از راه دهان منتقل مي‌شوند و يك جدول ديگر تشكيل دهيد؟

دانش‌آموزان مي‌توانند جدول زير را تكميل كنند.

معلم: چرا بيماري وبا در گروه يك قرار دارد؟ توضيح دهيد. چه رابطه‌اي بين بيماري‌هاي گروه يك و دو وجود دارد و نشانه‌هاي آن چيست؟

دانش‌آموزان به ذكر دلايل كافي مي‌پردازند و رابطه بين آن‌ها را مي‌گويند.

نتيجه مراحل چهارم و پنجم: دانش‌آموزان جنبه‌هاي شاخص و روابط بين اعضاي هر گروه را مشخص و مقايسه مي‌كنند.

•    مرحله‌ي ششم: استنباط و تعميم

معلم: تا اين مرحله، مفهوم بيماري‌هاي واگيردارو غيرواگيردار و روابط ويژگي‌هاي آن‌ها را درك كرديد. حالا استنباط و دريافت شخصي خود را در چند جمله بنويسيد. سپس با اعضاي گروه مشورت كنيد و نتايج را بنويسيد. آن‌گاه مفاهيم را به صورت تعريف بيان كنيد و راه‌هاي پيش‌گيري را بگوييد.

دانش‌آموزان به بحث درباره دريافت‌هاي خود مي‌پردازند و تعريف و تفسير و توصيف‌هايي ارائه مي‌دهند. در اصل، تمام گروه‌ها به تفاسير مشتركي از مفهوم مي‌پردازند و به استدلال موضوع توجه دارند و دليل به وجود آمدن بيماري‌هاي واگيردار و غيرواگيردار را بيان مي‌كنند.

•    مرحله‌ي هفتم: پيش گويي و توضيح پديده‌هاي جديد (فرضيه‌سازي)

معلم: مطمئن هستم كه مطالب مورد نظر را ياد گرفته‌ايد. اگر موافق باشيد، دو بيماري نام مي‌برم و شما حدس بزنيد كه جزو كدام گروه هستند. سپس بگوييد از چه راه‌هايي منتقل مي‌شوند و نشانه‌هاي آن‌ها چيست؟ بيماري طاعون و هاري.

دانش‌آموزان ابتدا به صورت فردي و سپس به صورت گروهي، حدس مي‌زنند و مي‌نويسند كه اين دو بيماري چه وضعيتي دارند. (هر حدسي كه دانش‌آموزان بزنند، يك فرضيه تلقي مي‌شود.

نتيجه‌ي مرحله‌ي هفتم:  هر يك از گروه‌ها فرضيه‌اي براي سؤال مطرح مي‌كنند.

•   مراحل هشتم و نهم: پشتيباني از فرضيه‌ها و تصديق پيش‌گويي‌ها

معلم: سرگروه‌ها بايد در خصوص فرضيه‌هاي خود بحث و گفتگو كنند و با هم‌فكري اعضاي گروه، دلايل قابل قبولي ارائه دهند.

دانش‌آموزان پس از بحث گروهي، از فرضيه‌هاي خود دفاع مي‌كنند (دانش‌آموزان ديگر نيز در اين خصوص به قضاوت مي‌پردازند و در نهايت، فرضيه‌ها رد يا تأييد مي‌شود. فرضيه‌هاي مورد قبول، به منزله‌ي دست‌آوردهاي علمي روي تابلو نوشته و به فهرست اوليه اضافه مي‌شود. معلم با طرح نكات جديد، نحوه‌ي فرضيه‌سازي و دفاع دانش‌آموزان را بررسي و كنترل مي‌كند.

ارزشيابي پاياني

مثال:

1- بيماري‌هاي واگيردار و غيرواگيردار را تعريف كنيد.

2- راه‌هاي ايجاد بيماري‌هاي واگيردار را بنويسيد.

3- براي جلوگيري از انتقال بيماري‌هاي واگيردار چه‌كار بايد كرد؟

4- نشانه‌هاي بيماري .... چيست؟

5- بيماري .... واگيردار است يا غير واگيردار؟

تكليف

معلم باتوجه به اهداف درسي و توانايي و علايق دانش‌آموزان به آنان تكليف مي‌دهد.

طرح درس: